INFORMATIE

LEERKRACHTEN

PLAATJES

ZOEK

CONTACT

BESTELLEN

Nieuw in Het Kleine Loo

Voor aardbeien naar de Aardbeienacademie


In Oirschot woont een bijzondere aardbeienteler: Jan Robben. Jan weet alles van aardbeien en aardbeienplanten. Hij is dé aardbeienspecialist van Nederland en heeft er een boek over geschreven. 'Liefde voor Aardbeien' heet het. Jan is ook de oprichter van de Aardbeienacademie. Je kunt bij hem leren hoe je het beste de lekkerste aardbeien kunt kweken.



De aardbei, zoals wij die eten, bestaat nog niet eens zo heel erg lang. Hij is 'geboren' in 1714, nadat iemand in Frankrijk bij toeval planten van een Noord- en Zuid-Amerikaanse soort bosaardbeien bij elkaar had geplant, die elkaar bestoven.

Een van hun nakomelingen was een aardbeienplant met witte (crèmekleurige) aardbeien en rode spikkels. Die kreeg de naam ananas-aardbei. Als hij rijp is ruikt en smaakt hij naar ananas. "De witte was een foutje van de natuur, want aan de beide ouderplanten zaten rode aardbeien", vertelt Jan. De ananas-aardbei is de oervader geworden van alle hedendaagse aardbeienrassen, want hij bleek prima te smaken en was groter dan de bosaardbeien. 


Perziksmaak

Foutjes in de natuur komen wel vaker voor, legt Jan uit. "In Japan heb je bijvoorbeeld ook een aardbei die naar perzik smaakt. De vraag is natuurlijk of je daar op zit te wachten. Als ik perzik wil proeven, eet ik toch liever een echte perzik", vindt hij.

Sinds de ananas-aardbei zijn er inmiddels wereldwijd zo'n 650 aardbeienrassen bijgekomen. Nog afgezien van de soorten bosaardbeien, want die waren er al veel eerder. Wereldwijd zijn er meer dan 25 soorten. "Ook die kun je allemaal eten", vertelt Jan.Ieder jaar komen er nieuwe rassen bij. Die zijn soms afkomstig van telers die aardbeienplanten opkweken voor andere telers.


Eerst kou

Nederlandse aardbeienplanten zijn bijzonder. Ze hebben een koudeperiode nodig van minimaal vier tot vijf weken met een temperatuur lager dan acht graden. Anders valt er weinig te oogsten. Ook bij kas-aardbeien, is dat zo. Die gaan zelfs negen maanden de koelcel in en worden geplant in augustus. De oogst begint in oktober.

Door die koudebehoefte zijn de Nederlandse rassen minder geschikt voor een aardbeienteler in Afrika of Azië. "Die teelt rassen die het weer slechter doen in ons klimaat", vertelt Jan. De kou zorgt ervoor dat de steeltjes met de trossen aardbeienbloemetjes ver uit de plant gaan groeien. De plant maakt deze trossen al in de herfst. Door de warmte strekken de steeltjes zich extra goed uit en kan de bloem zich beter ontwikkelen en beter worden bestoven door de wind, bijen, hommels en andere insecten.


Jan Robben


Schijnvrucht

Een aardbei is een schijnvrucht. Hij groeit rechtstreeks uit de bodem van de bloem. Bij de meeste andere planten ontstaat de vrucht uit een vruchtbeginsel op de stamper van de bloem. Nog een bijzonderheidje: Bij de meeste andere vruchten zit het zaad ín de vrucht, maar bij de aardbei zitten de zaadpitjes aan de buitenkant. Net als bij de ananas (ook een schijnvrucht).


Straatje Aardbei

"Een aardbei koop je, omdat je iets lekkers wilt eten. Die koop je niet om je honger te stillen", gaat Jan verder. "Een aardbei is ook mooi om te zien. Je krijgt er een zomergevoel van. Je wordt er blij van."Jan teelt zelf 25 soorten, waaronder de ananasaardbei en de framboosaardbei. Die laatste lijkt op een framboos: de pitjes liggen diep in het vruchtvlees. De framboosaardbei is mierzoet. Je kunt hem niet lang bewaren. "Snel opeten dus", zegt Jan.


De ananasaardbei

Duitsland

Jan verkoopt de stekken van zijn planten aan telers en liefhebbers, waaronder ook scholen met een tuin. "Als je tien van mijn aardbeienrassen bij elkaar langs een wandelpad zet, heb je een lekker en verrassend Straatje Aardbei", glimlacht hij.

Ook geeft Jan aan anderen advies hoe je het beste aardbeien kunt telen. Dit jaar gaat hij in het aardbeienseizoen voor een aantal maanden zelfs naar Duitsland. Hij adviseert daar een teler in de buurt van Bremen die 300 hectare aardbeien heeft. "Dat is een heel erg groot bedrijf. In Nederland is 25 hectare al groot", vertelt hij. Ook is Jan gevraagd om onder andere in India telers te adviseren. 


Kwetsbaar

"Als aardbeienteler moet je groene vingers hebben. En passie. En je moet goede planten hebben. Alles moet perfect zijn", aldus Jan. Want aardbeien zijn kwetsbaar. Ze zijn bijvoorbeeld heel gevoelig voor het weer. Veel regen of hagel is funest voor de oogst. Ook kou doet het zomerkoninkje, zoals de aardbei wordt genoemd, geen goed. Op Jans bedrijf zorgde een hagelbui er vijftien jaar geleden voor dat zijn hele oogst verloren ging en hij dat jaar geen inkomsten meer had.


Zonnebrand

Ook van nachtvorst en felle zon houden aardbeien niet. "Aardbeien kunnen door de hitte van de zon zonnebrand krijgen of te snel rijp worden. Ze zijn dan minder lekker", zegt Jan. Wat wel belangrijk is, is veel licht. Jan: "Aardbeien zijn 's zomers op hun lekkerst, want dan is het overdag lang licht. Daarom zijn in Scandinavië dan de aardbeien extra lekker, want daar is het in de zomer heel erg lang licht. Maar er zijn ook heel veel smaakvolle rassen die ook nog lekker smaken als ze in oktober zijn geteeld. Zeker in Nederland. Die zijn in juli natuurlijk nóg lekkerder."


De allerlekkerste

"De lekkerste aardbeien groeien in de volle grond", vindt Jan. Ze worden geoogst van half mei tot in oktober. Tot de eerste nachtvorst komt. De bekendste Nederlandse aardbei is de Elsanta. Die wordt ook het meest geteeld. Jan: "Maar de allerlekkerste is de Korona. Dat is een niet al te harde aardbei met een sappige smaak en een goede zoet-zuurverhouding."

De Korona-aardbei wordt alleen in de buitenlucht geteeld. "Als je hem in de kas teelt, blijft hij te klein en is hij te zacht. Een Korona-plant moet buiten groeien. Die plant moet je rustig een goed wortelstelsel laten ontwikkelen, waarmee zij ruim voedsel uit de grond kan halen. Dat proef je terug in de vrucht."


Zure aardbei

Een aardbei moet een beetje zuur zijn, aldus Jan. "Voor een goede smaak." Een veel gebruikt ras voor de jam is bijvoorbeeld de Honeoye. "Dat is een zure aardbei. Doordat in jam ook suiker wordt verwerkt, krijg je een heel lekkere combinatie", legt Jan uit. "Weet je wat trouwens ook heel erg lekker is? Aardbei met peper en citrusvruchten."


30.000 kilo aardbeien

Van een hectare aardbeien kan 20.000 tot 30.000 kilo aardbeien geoogst worden. Gemiddeld is dat zo'n 600 tot 700 gram per plant. "Maar van een door dragend ras, een ras dat de hele zomer door kan bloeien, is dat gemakkelijk één kilo. In een kas kun je zelfs twee kilo oogsten van een plant. Dat is echt heel veel", aldus Jan Robben.


Aardbeien in de kas


De aardbeienteler verlengt zijn oogstseizoen door een deel van zijn planten tijdelijk in een koelcel te bewaren en deze pas later te planten. Aardbeienplanten worden buiten geteeld in de volle grond, maar ook op stellingen en onder plastic. De teler kan dan het oogstseizoen zo eerder laten beginnen. Zo kan hij het in de kas later laten eindigen.


Amerika en Maleisië

In Nederland is bijna 3200 hectare aardbeien, waarvan 250 hectare onder glas. Dat is 5% van alle aardbeien in de EU. Wereldwijd is dat aandeel 1%. De meeste aardbeien komen uit Noord-Amerika. "Maar die zijn niet zo lekker als de onze", zegt Jan Robben. Ook bijvoorbeeld Maleisië is een groot aardbeienland.

Omhoog